Hatice Özbolat | Teknoloji ve AI Rehberi

R ve RStudio Kurulumu (R Dersi 2)

Written by

Hatice Özbolat

in

R Dersi 1’de R’ın ne olduğunu ve Python’dan nerede ayrıldığını konuştuk. Bu derste R’ı kendi bilgisayarına kuruyoruz. Aslında iki şey kuracağız: R ve RStudio. Baştan bu farkı anlamak, kurulumda karşılaşılan sorunların çoğunu önlüyor.

R ile RStudio aynı şey değil

  • R dilin kendisi. Yazdığın kodu anlayıp çalıştıran program bu.
  • RStudio R’la çalışmayı kolaylaştıran bir geliştirme ortamı. Kod yazdığın editörü, grafiklerin göründüğü paneli, değişkenlerinin listesini bir arada sunuyor.

Bir araba benzetmesi: R motor, RStudio da direksiyonu, göstergeleri ve koltuğuyla arabanın içi. Motor olmadan araba gitmez; iç olmadan da motoru kullanmak çok zor. Bu yüzden sıra önemli: önce R, sonra RStudio.

Python derslerinde benzer bir ayrım vardı: Python dilin kendisi, Colab ise onu kullandığımız ortamdı.

Bu seride biz ne kullanacağız? Python derslerinde olduğu gibi R derslerinde de Google Colab‘la devam edeceğiz. Yani bu serideki kodları çalıştırmak için bilgisayarına hiçbir şey kurman gerekmiyor. Yine de R’la ileride ciddi çalışmak, tez ya da proje yapmak isteyenler için kurulumu da adım adım anlatıyorum. Kurulumu şimdilik atlamak istiyorsan doğrudan “Bizim sistemimiz: R’ı Colab’da kullanmak” bölümüne geçebilirsin.

1. Adım: R’ı kur

R, CRAN (Comprehensive R Archive Network) üzerinden ücretsiz dağıtılıyor: cloud.r-project.org

Windows

  1. cloud.r-project.org adresine git ve “Download R for Windows” bağlantısına tıkla.
  2. “base” bağlantısına tıkla, sonra en üstteki “Download R-4.x.x for Windows” bağlantısından kurulum dosyasını indir. Numara güncel sürüme göre değişir.
  3. Dosyayı çalıştır ve varsayılan ayarlarla “İleri” diyerek kurulumu bitir.

Aynı sayfada göreceğin Rtools‘a şimdilik ihtiyacın yok. Rtools bazı paketleri kaynak koddan derlemek için gerekiyor; yeni başlarken kullandığın paketlerin neredeyse hepsi hazır derlenmiş geliyor.

macOS

  1. cloud.r-project.org adresine git ve “Download R for macOS” bağlantısına tıkla.
  2. Mac’inin işlemcisine uygun dosyayı seç: Apple Silicon (M1, M2, M3 ve sonrası) için “arm64”, Intel işlemcili Mac’ler için “x86_64” yazan dosya. Hangisi olduğunu sol üstteki elma menüsünden “Bu Mac Hakkında” bölümünde görebilirsin.
  3. İndirdiğin .pkg dosyasını aç ve kurulumu tamamla.

Kurulumu kontrol et

R’ı açtığında sade bir konsol penceresi göreceksin. > işaretinin yanına şunu yaz ve Enter’a bas:

1 + 1

[1] 2 yazıyorsa R çalışıyor. Bu pencereyi kapatabilirsin; bundan sonra R’ı RStudio’nun içinden kullanacağız.

2. Adım: RStudio’yu kur

RStudio’yu Posit firması geliştiriyor. Ücretsiz ve açık kaynaklı sürümün adı RStudio Desktop. “Pro” yazan sürüm şirketler için olan ücretli sürüm; ona ihtiyacın yok.

  1. posit.co adresinde RStudio Desktop’ın indirme sayfasını aç.
  2. Sayfa işletim sistemini genelde kendisi tanır ve uygun dosyayı önerir. Windows için .exe, macOS için .dmg dosyasını indir.
  3. Windows’ta .exe dosyasını çalıştır. macOS’ta .dmg dosyasını aç ve RStudio simgesini Uygulamalar klasörüne sürükle.
  4. RStudio’yu aç. Bilgisayarındaki R’ı kendisi bulacak.

Posit’in güncel indirme sayfasına göre RStudio Desktop; Windows 11, macOS 15 ve sonrası ile yaygın Linux dağıtımlarında çalışıyor. Daha eski bir sistem kullanıyorsan aşağıdaki kurulumsuz seçeneklere bak.

RStudio’yu tanı: dört panel

RStudio’yu ilk açtığında ekran dört bölüme ayrılıyor. İlk açılışta sol üstteki panel görünmeyebilir; yeni bir dosya açınca ortaya çıkıyor.

PanelYeriNe işe yarar?
Source (Kaynak)Sol üstKodunu yazdığın ve kaydettiğin dosyalar
Console (Konsol)Sol altKodun çalıştığı ve sonuçların yazıldığı yer
Environment (Ortam)Sağ üstOluşturduğun değişkenlerin ve tabloların listesi
Files, Plots, Packages, HelpSağ altDosyalar, grafikler, kurulu paketler ve yardım sayfaları

Konsola yazdığın kod hemen çalışır ama kaydedilmez. Saklamak istediğin her şeyi Source panelinde bir dosyaya yaz.

İlk R dosyan

  1. Üst menüden File > New File > R Script seç. Sol üstte boş bir dosya açılacak.
  2. Şu satırları yaz:
# Benim ilk R dosyam
notlar <- c(70, 85, 40, 90, 45)
mean(notlar)
hist(notlar, main = "Not dağılımı", col = "steelblue")
  1. İmleci ilk satırlardan birine getir ve Ctrl + Enter (Mac’te Cmd + Enter) bas. O satır konsolda çalışır. Satır satır ilerle.
  2. Son satırı çalıştırınca sağ alttaki Plots panelinde notların dağılımını gösteren bir grafik belirecek. Sağ üstteki Environment panelinde de notlar değişkenini göreceksin.
  3. Ctrl + S (Mac’te Cmd + S) ile dosyayı kaydet. R dosyalarının uzantısı .R.

Dosyanın tamamını tek seferde çalıştırmak için Source panelinin sağ üstündeki Source düğmesini kullanabilirsin.

Paket kurmak

R’ın gücünün büyük kısmı paketlerden geliyor. Bir paketi bilgisayarına bir kez kuruyorsun, her yeni oturumda da yüklüyorsun:

install.packages("ggplot2")   # bir kez: paketi indirip kurar
library(ggplot2)              # her oturumda: paketi kullanıma açar

install.packages içinde paket adı tırnak içinde, library içinde tırnaksız yazılıyor. ggplot2’yu ilerideki derslerde grafik çizmek için kullanacağız. Python’daki pip install ve import ikilisinin R’daki karşılığı bu; Python tarafını Ders 15’te anlatacağım.

Bir fonksiyonun ne yaptığını merak edersen başına soru işareti koy:

?mean

Yardım sayfası sağ alttaki Help panelinde açılır.

İyi bir alışkanlık: RStudio projesi

Her ders ya da çalışma için ayrı bir proje açmak, dosyalarını düzenli tutmanın en kolay yolu:

  1. File > New Project > New Directory > New Project seç.
  2. Proje adını yaz (örneğin r-dersleri) ve klasörün yerini seç.

RStudio bu klasörü çalışma dizini yapar. Bir veri dosyasını proje klasörüne koyduğunda, dosyayı uzun bir yol yazmadan sadece adıyla okuyabilirsin.

Bizim sistemimiz: R’ı Colab’da kullanmak

Bu serinin bütün kodlarını Python derslerinde kullandığımız Google Colab’da çalıştıracağız. Colab’ı Python Dersi 2’den tanıyorsun; R için tek fark çalışma zamanını değiştirmek.

  1. colab.research.google.com adresine git ve Google hesabınla giriş yap.
  2. Dosya > Yeni not defteri ile boş bir not defteri aç.
  3. Üst menüden Çalışma zamanı > Çalışma zamanı türünü değiştir seç.
  4. Açılan pencerede dil olarak R‘ı seç ve kaydet.
  5. İlk hücreye R.version.string yaz ve Shift + Enter ile çalıştır. Çıktıda R’ın sürümünü görüyorsan hazırsın.

Yukarıdaki “İlk R dosyan” bölümündeki kodu da aynı şekilde bir hücreye yapıştırıp çalıştırabilirsin; grafik hücrenin hemen altında görünür.

Colab’da çalışırken bilmen gereken üç şey:

  • Kopyanı kaydet. Python derslerindeki gibi, çalışmanı saklamak için Dosya > Drive’da kopya kaydet seç.
  • Paketler kalıcı değil. Colab her yeni oturumda temiz bir makineyle başlıyor. install.packages ile kurduğun bir paketi ertesi gün yeniden kurman gerekebilir. Bu yüzden paket kuran satırları not defterinin en üstündeki hücrede tut.
  • Dosyalar kalıcı değil. Sol taraftaki dosya panelinden yüklediğin bir veri dosyası da oturum kapanınca siliniyor. Kalıcı olması gereken dosyaları Google Drive’ında tut.

Colab dışında kurulum gerektirmeyen bir seçenek daha var: Posit Cloud, RStudio’nun tarayıcıda çalışan sürümü. RStudio’nun dört panelli görünümünü kurulum yapmadan denemek istersen oraya da bakabilirsin. Bu serideki kodların hepsi Colab’da, RStudio’da ve Posit Cloud’da aynı şekilde çalışıyor.

Sık karşılaşılan sorunlar

  • “RStudio R’ı bulamıyor” uyarısı: Büyük ihtimalle R kurulmadan RStudio kuruldu. R’ı kur ve RStudio’yu yeniden başlat.
  • Paket kurulurken “Would you like to use a personal library?” sorusu: “Yes” de. Paket, bilgisayarın sistem klasörü yerine senin kullanıcı klasörüne kurulur; bu normal.
  • Windows’ta kullanıcı adında Türkçe karakter: Kullanıcı klasörünün adında ş, ı, ö gibi harfler varsa bazı paketlerin kurulumunda sorun çıkabiliyor. Başına gelirse bir proje klasörünü Türkçe karakter içermeyen bir yola (örneğin C:\r-dersleri) açmak iyi bir ilk adım.
  • Hangi sürümü kurduğunu görmek: Konsola R.version.string yaz.

Bu derste ne öğrendik?

  • R dilin kendisi, RStudio onu kullandığımız ortam. Önce R, sonra RStudio kurulur.
  • R, CRAN’dan; RStudio Desktop, Posit’in sitesinden ücretsiz indirilir.
  • RStudio’da dört panel var: kaynak, konsol, ortam ve dosyalar/grafikler/yardım.
  • Ctrl + Enter (Mac’te Cmd + Enter) bulunduğun satırı çalıştırır.
  • Paketler bir kez install.packages ile kurulur, her oturumda library ile yüklenir.
  • Bu seride kodları Google Colab’ın R çalışma zamanında çalıştıracağız; kurulum isteyene kaldı.

Sıradaki ders

R Dersi 3’te R’da değişkenleri ve veri tiplerini öğreniyoruz. Python Dersi 3’ü okuduysan birçok şey tanıdık gelecek.

Devamını oku

Hatice Özbolat | Teknoloji ve AI Rehberi sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Comments

Bir yanıt yazın

More posts